Tevelingshof

Hofje aan de Binnenvestgracht, Leiden · gesticht in 1666

Door de eeuwen heen

Het is bijna een wonder dat Nederland na ruim vijfhonderd jaar nog zo'n tweehonderd hofjes telt, de meeste in Noord- en Zuid-Holland.

De Leidse hofjes zijn meest zeventiende-eeuws, dankzij de enorme groei van de textielindustrie. Het oudste Nederlandse hofje staat in Haarlem (1395). Het oudste Leidse hofje is het Jeruzalemhof aan de Kaiserstraat, gesticht in 1467.

  1. Eind 18e eeuwHet Tevelingshof is grotendeels gerenoveerd. Na de Franse tijd waren de reserves van de hofjes sterk geslonken door de belasting die Napoleon in 1810 invoerde op renteopbrengsten.
  2. 1901De Woningwet eist betere voorzieningen: water, elektra, riool en een keuken. Vier Leidse hofjes verdwijnen omdat het geld ontbreekt.
  3. Jaren 60Door stadsvernieuwing en de bouw van bejaardenhuizen verlaten veel ouderen hun hofjeswoning. Er is geen belangstelling meer, ondanks de woningnood.
  4. 1966De gemeente wil 19 van de 35 hofjes slopen. Alleen de meest monumentale blijven. Dat roept veel verzet op en leidt tot de oprichting van een organisatie om de sloop te voorkomen.
  5. 1977Een nieuwe gemeentewet beschermt het voortbestaan van de Leidse hofjes, op voorwaarde dat bewoners huur gaan betalen. Met de Rijksmonumentenstatus kunnen Rijk, provincie en gemeente de restauratie tot bijna 80% van de kosten vergoeden.
  6. 1979–1980Ook het Tevelingshof wordt gerenoveerd en gerestaureerd: centrale verwarming, warmwater- en ventilatievoorzieningen, douches en keukens. De tuin is traditioneel, met bleekveldjes, kruidenperken en lei-linden. De pomp staat op een waterkelder, in de zeventiende eeuw zeer luxe.